موقعيت سياسى آديابن در دوره اشكانيان فاطمه سادات جمشيدى « 1 » چكيده در نواحى غربى قلمرو دولت اشكانيان و در مجاورت متصرفات روميان پادشاهىهاى كوچك مستقلى وجود داشت كه تابع اشكانيان بودند و در مواقع جنگ مىبايست قشون خود را به كمك شاهنشاه اشكانى مىفرستادند . يكى از اين ايالات آديابن به پايتختى اربلا بود . با برآمدن اشكانيان در زمان مهرداد اول دولتهاى كوچك شمال بين النهرين به عنوان دولت‌هايى دست نشانده مطيع پارتيان شدند . شك نيست كه شاهان بزرگ دودمان اشكانى ناچار بوده‌اند پس از فتوحات خود به وظيفه كنترل سرزمين‌هاى تسخير شده توجه كنند . آديابن ضمن پذيرش برترى اشكانيان به گونه‌اى خودمختارى نيز دست يافت . اين ايالت در طول تاريخ از اهميت سياسى و سوق الجيشى فراوانى برخوردار بود و به دليل موقعيت جغرافيايى خاص خود به صورت سرزمين مورد نزاع و كشمكش دو امپراطورى ايران و روم مد نظر بوده و ديوار حفاظتى براى حفظ امپراطورى اشكانى و مبنا و پايه‌اى براى سياست خارجى اين دو قدرت بزرگ محسوب مىشد . پادشاهان اين ايالت از اشكانيان بودند و يا خويشى نزديكى با آن‌ها داشته‌انددر برخى دوره‌ها سرنوشت پادشاهان اشكانى به سمت و سوى سياسى اين پادشاهان بستگى داشت . واپسين پادشاه آديابن مهرسپ بود . در 115 م تراژان به آديابن تاخت و اين سرزمين را به خاك روم ضميمه ساخت . در 216 م كاراكالا بدين سامان تاخت و در جستجوى پيكر شاهان اشكانى گورستان‌هاى آديابن را ويران ساخت . زمين داران آديابن به اشكانيان وفادار بودند اين وفادارى سبب مقاومت آنان در برابر چيرگى ساسانيان در 224 م گرديد . كليد واژه : اشكانيان ، آديابن ، جنگ‌هاى ايران و روم ، ساسانيان ، اردشير بابكان .

--> ( 1 ) . كارشناس ارشد تاريخ ايران باستان / anahi tajam shidi @ y ahoo . com